De groei van het aantal zzp’ers heeft geleid tot het onbedoelde en ongewenste effect van de schijnzelfstandigheid,  zegt VZZP voorzitter Fred de Boer.  De schijnzelfstandige is de werknemer die onder druk van zijn werkgever ineens zzp’er wordt. In de lopende discussie over schijnzelfstandigheid, dreigt de “gewone” zzp’er in een positie terecht te komen die hem niet past.  Zo is recent de suggestie gedaan dat de Kamer van Koophandel voortaan aan startende zzp’ers een Bewijs van Ondernemerschap (BVO) gaat afgeven. Een op te richten Expertisecentrum Zelfstandig Ondernemerschap (EZO) gaat daarop toezien. De VZZP vindt dit de verkeerde richting. Het lijkt op een soort smaakpolitie die op startende zzp’ers wordt afgestuurd. Invoering van een bewijs van ondernemerschap introduceert in feite een vestigingseis en maakt van een zelfstandig ondernemer iemand die eerst voor z’n Citotoets moet slagen voordat hij de markt op mag. Daarna wordt zijn gaan en staan drie jaar lang geëvalueerd en maakt hij kans tegen een excitgesprek aan te lopen: jij kan het niet, ga jij maar weg, zoek maar een baan.

Basisverzekering voor nu en later
De VZZP pakt schijnzelfstandigheid vanuit een heel ander vertrekpunt aan. Bij de start van zijn bedrijf (inschrijving bij Kamer van Koophandel) verplicht de zzp’er zich tot het afsluiten van een inkomensbasisverzekering (IBV). In deze nieuwe verzekeringsvorm worden inkomensvoorzieningen zoals arbeidsongeschiktheid en pensioen(opbouw) tot nader te definiëren bedragen gegarandeerd. Er zou een ondergrens kunnen gelden van b.v. € 10.000.- aan uitkeringsrechten per jaar. Wie een dergelijke voorziening zelf al eerder heeft getroffen hoeft dat uiteraard niet nog eens te doen. Wie zo’n voorziening niet sluit kan geen zzp’er zijn. Een dergelijke aanpak garandeert een gelijk speelveld voor alle zzp’ers en weert schijnzelfstandigen. Ook blokkeert het afbreuk van tarieven door zzp’ers uit andere EU landen en waarborgt het uitkering, later bij pensioen en tussentijds bij arbeidsongeschiktheid, zwangerschap e.d.

Het grootste deel van zzp’ers werkt vanuit huis, maar hun aandeel neemt af en het aandeel zzp’ers dat werkt vanuit wisselende locaties neemt toe. Een op de acht zzp’ers die vanuit huis werken heeft behoefte aan een externe werklocatie. De behoefte daaraan is er vooral in de ICT-sector en in grootstedelijke gebieden. Een nieuw type externe werklocatie dat sterk in opkomst is, zijn de ‘coworking spaces’. Zzp’ers die gebruikmaken van coworking spaces hebben daar merkbaar zakelijk profijt van. Dit en meer blijkt uit onderzoek van Panteia/EIM.

Meer mobiele zzp’ers zoeken flexibele werkplekken
Het aandeel van de zzp’ers dat vanuit wisselende locaties werkt vertoont een stijgende tendens. Deze ambulante of mobiele zzp’ers werken op locaties van de opdrachtgevers, zijn op pad met (eigen) vervoermiddelen of maken gebruik van het groeiende aanbod van flexibele werklocaties. Eerder onderzoek in samenwerking met de Kamer van Koophandel Rotterdam heeft aangetoond dat een grote groep zzp’ers behoefte heeft aan locaties met ruime openingstijden, kort lopende contracten en dichtbij huis. Op een groot deel van het bestaande kantooraanbod zitten zzp’ers niet te wachten.

Coworking spaces stimuleren productiviteit en kennisdeling
Werken vanuit een externe werklocatie - die gedeeld wordt met anderen en daardoor mogelijkheden biedt voor netwerken - vergroot kansen en omzet. Het kan ook een beter evenwicht tussen werk en privé betekenen of een oplossing zijn voor mobiliteitsproblemen. Daarnaast kan men op deze werklocaties over faciliteiten beschikken die thuis niet of moeilijk te realiseren zijn, zoals ruimtes voor besprekingen of het geven van cursussen, of een betere ICT-infrastructuur. In de vraag van zzp’ers naar werkruimte buitenshuis wordt op verschillende manieren voorzien. Meer recent zijn er verschillende nieuwe concepten ontwikkeld. Een nieuw type externe werklocatie is de coworking space, waar een grote mate van flexibiliteit is gekoppeld aan een grote mate van interactie tussen de gebruikers. De managers van coworking spaces stimuleren actief de kennisdeling tussen de verschillende partijen en waken over de open sfeer die er in de spaces hangt. Met dit onderzoek is een eerste ervaring met de coworking spaces in beeld gebracht. 80% van de zzp'ers vindt dat zijn productiviteit is gestegen door het gebruik van coworking spaces.

Het wordt makkelijker om een overheidsopdracht te bemachtigen.
De nieuwe Aanbestedingswet, die ingaat op 1 april 2013, verplicht de overheid om aankondigingen eerst te publiceren op www.tenderned.nl
TenderNed is het online marktplein voor aanbestedingen waar alle opdrachten van de Nederlandse overheid worden gepubliceerd.  Via TenderNed kunnen ondernemers digitaal (gratis) inschrijven op opdrachten van de overheid. Het eigen bedrijfsdossier kan er worden beheerd en dat is handig. Hier worden alle gegevens en documenten opgeslagen die bij volgende aanbestedingen opnieuw te gebruiken zijn, zoals de inschrijving Kamer van Koophandel, jaarcijfers, referenties en certificaten. De veelgevraagde bewijsstukken worden vervolgens automatisch gekoppeld aan de criteria van de aanmelding of inschrijving.

Nieuwe aanbestedingsrichtlijnen
Verder worden met de nieuwe Europese aanbestedingsrichtlijnen de lasten van het aanbesteden verminderd. Zo is er de nieuwe 'verplichte uniforme eigen verklaring'. Hierin verklaart de ondernemers dat hij aan de eisen van de aanbestedende partij voldoet, zonder dat dit in een offerte daadwerkelijk aangetoond hoeft te worden.
Ook mogen opdrachtgevers geen omzeteisen meer stellen. Deze eisen pakten in de praktijk heel nadelig uit voor kleine bedrijven.
Bovendien komt er ruimte voor maatwerk. Het zogenaamde clusterverbod gaat het onnodig bundelen van aanbestedingen in megapakketten en raamcontracten tegen. Met name die clusteringen maakten toetreding voor kleine bedrijven vrijwel onmogelijk.

Het kabinet wil dat de overheid een rol gaat spelen bij het opzetten van een vrijwillige collectieve pensioenregeling voor zelfstandigen.  De overheid gaat meedenken met organisaties van zzp’ers. Initiatieven gericht op het vormgeven van collectief vermogensbeheer voor zzp-ers, hebben dan een  grotere kans van slagen.  Na overleg met staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken)is een commissie in het leven geroepen die met een advies komt.
De VZZP heeft zitting in deze commissie.

Het kabinet gaat ook onderzoeken of en onder welke voorwaarden de pensioenopbouw van zzp-ers kan worden behouden op het moment dat zij een beroep moeten doen op de bijstand. Het is nu nog praktijk dat zelfstandigen eerst hun gespaarde pensioenvermogen moeten aanspreken, voordat zij recht hebben op bijstand. Zelfstandigen zijn zelf verantwoordelijk voor hun pensioen. Uit onderzoek blijkt dat dit er soms toe leidt dat zij hun inkomenspositie na pensionering niet kunnen handhaven. De helft van de zzp-ers kan rekenen op een pensioen van 70% of meer van hun bruto jaarinkomen.  Ruim een kwart van de zzp-ers kan rekenen op 50 tot 70 % van het huidige bruto jaarinkomen. Het resterende kwart zakt na pensionering terug tot een inkomensniveau van minder dan 50% van hun bruto jaarinkomen. Uit het onderzoek blijkt dat vaak andere prioriteiten worden gesteld.  Zo gaan investeringen in het eigen bedrijf geregeld boven het opbouwen van pensioen en ook is er sprake van uitstelgedrag als het gaat om keuzes inzake oude-dag-voorzieningen.